Wat eraan vooraf ging (deel 5) (English version soon below)
Ik noemde het op Facebook een experiment. Vijftig eitjes in een goedkope broedmachine die ik via Amazon had gekocht (geheel tegen mijn principes in, maar als je het lokaal niet kunt vinden en je geen driehonderd euro hebt liggen voor een geavanceerd exemplaar…). Dus kocht ik “Chinese pruttel”, zoals mijn goede vriend zou zeggen. Dat was op zich al experimenteel genoeg. Maar ik ging nog een stapje verder.
Door Alex de Jong
Eigenlijk begon het al met dat Umit – de man waarvan ik mijn eerste 25 Japanse kwartels (Coturnix Japonica; jumbo kwartels) had gekocht -, mij had gewaarschuwd pas eitjes voor de broedmachine te gaan verzamelen nadat mijn dames twaalf weken oud zouden zijn. Zo lang kon (lees: wilde) ik niet wachten. Vanaf hun zesde week legden ze al flufeitjes; slappe hulsjes die na het leggen al kapot gingen, zodat eigeel en -wit zich kon uitsmeren. Later werden de eitjes steviger en besloot ik ze zelf te consumeren (en weg te geven). Maar in week 10 en 11 van hun levenstijd, begon ik eitjes voor de incubator te verzamelen. Ik kon echt niet langer wachten. Ik wilde het meemaken!
Professionele broedmachine
Ja, ik wilde een professionele broedmachine kopen; eentje van driehonderd euro. Of… toch maar niet? Heus, de reviews waren geweldig en ook op de diverse kwartelgroepen op FB, waarvan ik enthousiast lid was geworden, vertelden mensen me dat die machine zeker goed was. ‘Ga niet voor goedkoop, want dat is duurkoop’, waarschuwden ze. Natuurlijk kende ik die zegswijze al langer. En onderstreep ik deze. Maar wat als je portemonnee geen driehonderd euro kan missen, maar wel vijftig? Precies. Soms is er geen keus. Dus werd het goedkope “Chinese pruttel” via Amazon. Ik had er al spijt van toen ik het had besteld, maar ja… terugsturen doe je niet. Dat is weer veel te veel gedoe.
Toegegeven, de machine ziet er simpel en tegelijk best degelijk uit. De motor maakt een hels kabaal, maar de temperatuur loopt netjes op naar de 37.8 die ik had aangegeven. Mooi. Wel was ik vergeten een hydrometer bij te bestellen, dus kan ik de luchtvochtigheid niet meten en dat schijnt wel nodig te zijn.
Handmatig eitjes draaien
Gelukkig beschikt de machine wel over een vijftal rollen, zodat de eitjes volautomatisch enkele malen per dag worden gekeerd. Volgens de gebruiksaanwijzing, althans. Maar soms liggen werkelijkheid en realiteit mijlenver uit elkaar. Het werkte pas wanneer ik het handmatig aanzette en zelfs dan zag ik de eitjes nauwelijks draaien. Dat leek me niet goed. Nou, dan maar met de hand. Tenslotte doet de hen het ook zelf, zonder machine. En met dat in het achterhoofd bedacht ik: dan is het vast ook niet erg wanneer de temperatuur even iets naar beneden gaat; dat gebeurt in de natuur dan toch ook?!
Eitjes verzamelen
Op 11 februari, om 19.00 uur ging de motor aan en lagen er vijftig eitjes in de incubator. Eitjes die ik de afgelopen tien dagen had verzameld. Ook dat is een dingetje. Je moet ze bij een temperatuur van 10 tot hooguit 15 graden bewaren en niet langer dan tien dagen, wil je dat de vrucht nog levensvatbaar is. Ook moet je de eitjes met de punt naar beneden in een eierdoosje stoppen en ze dagelijks in een hoek van 45 graden zetten en de volgende dag weer terug, zodat het vloeibare van het binnenste niet gaat verkleven met het vlies in de eierschaal. Dan heb je een embryo dat vast zit aan de schaal en geen kans heeft om te groeien. Kortom: allemaal gedaan. Maar of dat goed is gegaan? Dat moet over een dag of achttien blijken.
Begrijp je nu waarom ik spreek van een experiment? Ik ben geen kip, geen moederkloek. Ik probeer naar eer en geweten alles te doen wat volgens de regels moet, maar: ik weet niet of ik zelfs maar de juiste bewaartemperatuur heb aangehouden. Was het te koud in de schuur, waar ik gedurende de dag de eitjes verzamel? Was het te warm in de vroegere ruimte van de magnetron, in de keuken, waar ik de eitjes aansluitend verzamelde en steeds in die hoek van 45 graden wegzette?
Lockdown
Om over mijn twijfels over de machine nog maar te zwijgen. Chinese pruttel. Gaat dat nu een deceptie opleveren? Iedere ochtend en avond de eitjes handmatig keren, terwijl de machine op het logeerbed op zolder ligt te brommen? Gaat dit echt werken? Wie houd ik voor de gek?
Dag zestien gingen de eitjes, zoals ze dat noemen, in lockdown. Nu de eitjes niet meer keren, de boel niet meer openen, maar geduldig wachten. Op 1 maart, acht minuten voor zeven uur in de avond, kruipt dan ineens het eerste kuiken uit het ei. We zijn exact achttien dagen verder. Ik ben euforisch. Niet alleen heb ik het zien gebeuren, ook heb ik het op film. Wauw!
Daarna gebeurt er niets, al zie ik wel dat ook andere eitjes hier en daar een streepje of een barstje in de eierschaal vertonen. Dat belooft wat!
Het eerste kuiken!
Rond middernacht, wanneer ik naar bed ga, nog steeds geen kuikentje erbij. De volgende ochtend, dag negentien, zijn er om zeven uur in de ochtend ineens drie piepende kuikens die om aandacht vragen. Ze zijn al opgedroogd en donzig. Twee zijn vannacht, misschien wel vlak nadat ik ging slapen, geboren. Ik heb er drie! Ik kan mijn geluk niet op. Dit experiment is voor mij nu al geslaagd! (al weet ik verstandelijk ook wel dat je voor drie kuikens geen goedkope broedmachine van vijftig euro had willen kopen, geen rode lamp van 25, maar goed… als het daarbij blijft, kan ik de hele handel altijd nog van de hand doen. Krijg ik niet veel voor, maar laten we niet vergeten dat een tweedehands dure broedmachine van driehonderd euro ook niet echt veel ‘doet’).
Het regent kuikens op dag 19!
Maar deze negentiende dag ‘regent’ het kuikens. In een paar uur tijd al een stuk of tien. Ik weet niet hoe snel ik al die lege eierschalen moet weghalen, want de arme beestjes lopen zich kreupel over de lege schalen en de nog volle eieren. Umit waarschuwt me dat, als ik steeds de klep open en de temperatuur laat zakken, dat dan de vliezen van de eitjes die nog niet open zijn, zullen verdrogen, zodat de kuikens niet meer uit het ei kunnen kruipen. En inderdaad, ik zie er één die zijn snavel al een paar uur naar buiten heeft, steeds opnieuw naar adem hapt, maar uren later levenloos nog steeds op dezelfde manier in het ei zit opgesloten. Mijn schuld?
Uit het ei helpen
Dus help ik, zeer tegen de algemene consensus in, een tweetal kuikens om te ontsnappen. Tenslotte zijn ze al zo ontzettend lang bezig en wat als ook hun vlies vast zit? Het ene kuiken heeft een rode uitstulping aan zijn buik/kont hangen en blijkt na 24 uur nog steeds niet in staat om op beide benen te staan; de ander heeft zijn benen gestrekt onder zich hangen, loopt niet, maar blijft steevast met zijn klompvoetjes in het rooster van de machine hangen. Twee stoethaspels die misschien beter in het ei hadden kunnen sterven. Nu zijn ze vrij, maar tegen welke prijs?
Volle broedmachine
Nu er bijna 25 kuikens in de broedmachine rondhangen, is het wel erg vol. Tijd om een fiks deel naar het opfokhok te brengen, zodat er weer ruimte komt voor nieuwe chicks. Ik breng 22 kuikens naar de schuur. 22! Wie had dat ooit gedacht? Met goedkope Chinese pruttel dat soms moeite had om de door mij ingestelde temperatuur te halen, dat mij dwong om de eitjes handmatig te draaien, dat geen ingebouwde hydrometer had, zodat ik ‘op gevoel’ maar zo nu en dan wat water toevoegde (en in de lockdown ‘heel veel’, want dat was het moment om de luchtvochtigheid te verhogen). Ja, dit experiment is zeker geslaagd. Er lopen tot op dit moment, 3 maart 2022 om 22.10 uur, nog steeds 22 kuikens in mijn opfokhok rond. Ze eten, ze drinken, ze slapen, ze fladderen, piepen en poepen, dus het gaat ze goed. Er zal er vast nog wel eentje sterven – en ik verwacht geen aanwas meer van de andere eitjes die nog in de machine liggen -, maar dat mag de pret niet drukken. Ik ben blij met de kuikens, blij met het resultaat. Experiment geslaagd!
Naschrift
Drie dagen na de geboortegolf heb ik de resterende eitjes uit de machine gehaald en de eitjes stuk voor stuk geopend. Uiteindelijk blijken van de vijftig eitjes er vijftien nog steeds uit vloeibaar ‘ei’ te bestaan. De andere 35 eitjes, inclusief wat is uitgekomen, waren bevrucht. Van de 35 bevruchte eitjes zijn er 28 uitgekomen, dus heb ik een hatchrate van 80% weten te realiseren met de wel bevruchte eitjes. Dat is helemaal niet gek.
Inmiddels liggen er weer vijftig eitjes in de broedmachine. Dit keer zal ik de eitjes verdelen over de tweede incubator die ik heb aangeschaft. Zo zitten er straks 25 eitjes in iedere machine, zodat eventuele kuikens de ruimte hebben. Ik zal niet filmen, geen foto’s maken (althans niet door de deksel te openen) en laat alles met rust. Eens kijken wat dat oplevert. Bovendien zijn de eitjes deze keer allemaal van week 12 en 13, dus – volgens Umit – van uitstekende kwaliteit. We gaan het zien. Spannend, wederom…
Continue reading my sixth blog